Muziek - de Bibliotheek Deventer

Muziek tijdlijn

Opera van 1607 tot 1935

Wat is opera eigenlijk? Vaak zal het antwoord luiden: een volledig gezongen en door orkest begeleid toneelstuk. Dit is echter maar half waar want in sommige opera’s wordt de tekst deels gesproken, in Carmen bijvoorbeeld. Anderen zullen opmerken dat de opera serieus is, maar ook dat klopt niet helemaal want er bestaan heel wat komische opera’s. Verschillen tussen musical/operette en opera kunnen dus eigenlijk niet hierop gebaseerd worden. Nu is opera ook een soort kwaliteitsaanduiding. Vrijwel alle hoofdzakelijk gezongen muziekdramatische werken die de tand des tijds hebben doorstaan, worden opera’s genoemd ook al is de oorspronkelijke benaming anders, bijvoorbeeld Singspiel. Hedendaagse componisten die hun werk aanduiden als opera, pretenderen dat hun muziek van hoogstaand niveau is. Zo beschouwd zou een musical van vandaag over honderd jaar een opera genoemd kunnen worden. Niet iedereen zal het echter hiermee eens zijn. Een definitie is niet gemakkelijk te geven. Wie zich verdiept in opera, zal ontdekken hoe gevarieerd het genre is.

Claudio Monteverdi

L'Orfeo (2)

Genre: Classical
Releasedatum: 2004-03-08

Monteverdi’s L’Orfeo is het eerste meesterwerk in het genre. De opera is ontstaan uit een discussie onder intellectuelen, of in de Oudheid de Griekse tragedies gesproken of gezongen werden. Geen wonder dus dat de eerste operaverhalen gebaseerd zijn op de Griekse mythe van de zanger Orpheus die zijn zangkunsten gebruikt om zijn overleden geliefde uit de Onderwereld te halen.

Georg Friedrich Händel

Giulio Cesare (3)

Genre: Classical
Releasedatum: 2003-06-06

In de tijd van Georg Friedrich Händel ging het adellijke publiek naar het theater om te eten, wat te kletsen en om hun favoriete zanger toe te juichen. Castraten waren enorm populair. De noten rolden uit hun kelen en ze werden geprezen om hun improvisatievermogen. Voor Giulio Cesare componeerde Händel de ene mooie aria na de ander.

Christoph Willibald Gluck

Orphée et Eurydice (2)

Genre: Classical
Releasedatum: 1996-06-04

De componist Christoph Willibald Gluck speelde in op een behoefte van het publiek die al langer voelbaar was. Veel operabezoekers waren de ijdeltuiterij van zangers zat. Ze wilden meer natuurlijkheid, passie en drama. Orfeo Ed Euridice werd een groot succes. De opera is nu vooral bekend in de Franse versie met extra dansmuziek.

Wolfgang Amadeus Mozart

Don Giovanni (3)

Genre: Classical
Releasedatum: 2002-01-07

Mozarts ‘vrolijke drama’ is met zijn perfecte evenwicht van komische en tragische elementen een afspiegeling van het leven zelf. De personages bestaan uit zoveel lagen dat ze altijd weer anders afgebeeld kunnen worden. Is Don Giovanni een schurk, een lichtzinnige losbol of een held die zich verzet tegen de hypocrisie van zijn tijd? Iedere opvoering is weer anders.

Gioachino Rossini

Il barbiere di Siviglia (2)

Genre: Classical
Releasedatum: 1998-07-02

Rossini’s komedie is nog steeds grappig en de vrolijke muziek swingt de pan uit. Het is een van de meest opgevoerde opera’s ooit. De barbier Figaro probeert zijn voormalige baas te helpen om de liefde van zijn leven te veroveren. Zij wordt immers door haar vervelende voogd in huis opgesloten.

Gaetano Donizetti

Lucia di Lammermoor (2)

Genre: Classical
Releasedatum: 1988-07-01

Bij belcanto draait alles om zang, maar sinds de barok is veel veranderd. De castraat is vervangen door de tenor die een machogeluid ontwikkelt: de hoge C met borststem. Het nieuwe burgerpubliek is verzot op melodrama’s. In Donizetti’s Lucia di Lammermoor wordt de titelheldin waanzinnig. Ze steekt haar kersverse echtgenoot neer en zingt daarop haar beroemde waanzinaria.

Giuseppe Verdi

La traviata

Genre: Classical
Releasedatum: 2007-11-07

Verdi kon helemaal geobsedeerd raken door de personages in zijn opera’s. Zangers moesten van hem goed kunnen acteren. Langzaam maar zeker doorbrak hij allerlei conventies. La Traviata gaat over een courtisane die te kampen heeft met de vooroordelen van haar tijd. Volgens Verdi een eigentijds onderwerp maar de censuur liet hem het verhaal verplaatsen naar een ver verleden.

Richard Wagner

Tristan und Isolde (4)

Genre: Classical
Releasedatum: 1995-09-26

Wagner heeft enorme invloed gehad op de muziekgeschiedenis. Fameus is het Tristan-akkoord, een wrange samenklank die nooit helemaal goed oplost omdat Tristans verlangen hem nooit voldoening zal schenken. Wrang op wrang op wrang… Wagner brak in deze tragische geschiedenis over een onmogelijke liefde met een van de belangrijkste regels uit de harmonieleer!

Georges Bizet

Carmen (3)

Genre: Classical
Releasedatum: 1988-07-01

De schrik was groot toen in 1875 een operaheldin haar entree maakte die de vrije liefde bezong, in lompen liep en – zoals een tijdgenoot verontwaardigd opmerkte – met haar heupen wiegde: de zigeunerin Carmen. Bizets opera was vernieuwend, omdat de belangrijkste personages van lage komaf waren en realistisch werden afgebeeld. De scheiding tussen goed en slecht was vaag.

Giacomo Puccini

La bohème (2)

Genre: Classical
Releasedatum: 2008-06-04

In Puccini’s tijd vierde het realisme hoogtij. La Bohème is gebaseerd op een roman die het vrije kunstenaarsleven in Parijs waarheidsgetrouw probeerde weer te geven. Maar Puccini was een theaterman die wist dat realistisch zelden meeslepend is. De liefde wordt dan ook iets geïdealiseerd, wat een meesterlijke tranentrekker oplevert. La Bohème is een van de meest opgevoerde opera’s.

Richard Strauss

Salome (2)

Genre: Classical
Releasedatum: 1995-03-14

Zelfs voor de geoefende luisteraar kan Salome zware kost zijn: Richard Strauss maakte gebruik van diverse toonsoorten tegelijk en de wrange samenklanken stapelen zich op. Toch heeft dit allemaal wel een functie binnen het verhaal waarin geweld en waanzin floreren. Salome is de prinses van Judea die als beloning voor haar dansprestaties het hoofd van Johannes de Doper verlangt.

George Gershwin

Porgy & Bess (3)

Genre: Classical
Releasedatum: 1989-07-01

In de twintigste eeuw werden opera’s steeds minder vaak geschreven voor het grote publiek. Liefhebbers van muziektheater stapten massaal over op de musical. Een van de weinige componisten die de klassieke en populaire wereld wist te overbruggen, was George Gershwin met ondermeer zijn jazzopera Porgy And Bess. De meeste mensen kennen dit werk echter van de musicalversie.

Opera van 1607 tot 1935

Bekijk alles